Bakan Kurum: Güvenli ve dirençli şehirler her toplumun hakkıdır

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, COP31 Alanı'ndaki Akdeniz Salonu'nda düzenlenen "Kentsel Dirençlilik, İklim Değişikliğine Uyum ve İklim Eylemi Liderler Etkinliği" kapsamında kritik açıklamalarda bulundu. Bakan Kurum, günümüzde seller, kuraklık ve aşırı sıcaklıkların sadece çevresel bir sorun değil; konutları, üretimi ve halk sağlığını doğrudan tehdit eden yapısal bir kriz olduğunu belirtti. Kurum, bir şehrin gerçek gücünün, o şehirde yaşayan insanların kendini ne kadar güvende hissettiğiyle ölçülebileceğini vurgulayarak, iklime uyumun artık bir tercih değil, kalkınma politikalarının merkezinde yer alması gereken zorunlu bir paradigma olduğunu ifade etti.

Bakan Kurum, COP31 Başkanlığı olarak temel hedeflerinin, küresel ölçekte ortaya konulan ortak iradeyi sahada karşılığı olan somut sonuçlara dönüştürmek olduğunu belirtti. Taahhütlerin projelerle, yatırımların ise insan hayatındaki iyileşmeyle buluşturulması gerektiğini savunan Kurum, merkezi ve yerel yönetimlerin bu süreçte aynı istikamette yürümesinin hayati önem taşıdığını vurguladı. Dirençli şehirler inşa etmenin sadece betonarme yapılarla değil, doğayı koruyan, altyapıyı güçlendiren ve temel hizmetlerin sürekliliğini güvence altına alan bütüncül bir yaklaşımla mümkün olabileceğini dile getirdi.

Gelişmenin Arka Planı

Türkiye'nin bu sorumluluğu teorik bir tartışmanın ötesinde, 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerle en ağır şekilde tecrübe ettiğini belirten Bakan Kurum, o dönemde 11 ilde 14 milyon vatandaşın yaşadığı yaklaşık 110 bin kilometrekarelik bir coğrafyanın derinden sarsıldığını anımsattı. Bu alanın büyüklüğünü vurgulamak adına, bölgenin yüz ölçümü bakımından Bulgaristan ve İzlanda ile kıyaslanabilir olduğunu, nüfus bakımından ise Litvanya'nın yaklaşık beş katına denk geldiğini ifade etti. Bu tablo, Türkiye'nin karşı karşıya kaldığı felaketin ölçeğini gözler önüne seriyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde başlatılan "asrın inşa seferberliği", afet sonrası toparlanma sürecinin nasıl yönetilmesi gerektiğine dair küresel bir vaka analizi niteliği taşıyor. Bakan Kurum, sadece iki yıl gibi kısa bir sürede 455 bin konut, köy evi ve iş yerinin tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildiğini belirtti. Bu süreç, sadece konut inşasıyla sınırlı kalmayıp; yolların, altyapının, meydanların ve çarşıların yeniden ayağa kaldırılmasını kapsayan devasa bir kentsel dönüşüm operasyonu olarak tarihe geçti.

Tarihi dokunun, mahalle kültürünün ve şehirlerin hafızasının korunmasına gösterilen özen, Türkiye'nin afet sonrası yeniden yapılanma vizyonunun temel taşlarını oluşturdu. Afet riskini, enerji verimliliğini, su yönetimini ve kamu hizmetlerini birbirinden ayrı düşünmeyen bu yaklaşım, "güvenli konut ve güçlü altyapı" ilkesiyle birleştirildi. İnşa edilen tüm yuvaların enerji verimli, sıfır atık uyumlu ve iklim dostu malzemelerle donatılması, Türkiye'nin sürdürülebilir şehirleşme konusundaki kararlılığını dünyaya kanıtlar niteliktedir.

Uzman ve Sektör Değerlendirmeleri

Şehircilik uzmanları ve iklim ekonomistleri, Bakan Kurum'un vurguladığı "dirençli şehirler" vizyonunun, önümüzdeki on yıllarda küresel ekonominin en önemli yatırım kalemlerinden biri olacağını belirtiyor. Uzmanlara göre, iklim değişikliğine uyum sağlayan şehirler, afet sonrası maliyetleri minimize ederek uzun vadede daha yüksek ekonomik verimlilik sunuyor. Sektör temsilcileri, Türkiye'nin deprem bölgesindeki hızlı toparlanma sürecinin, "yapısal dirençlilik" ve "hızlı müdahale" kapasitesi açısından dünya literatürüne girecek bir başarı olduğunu ifade ediyor.

• İklim değişikliğine uyum, kentsel planlamanın ayrılmaz bir parçası haline gelmelidir.
• Enerji verimliliği ve sıfır atık prensipleri, yeni konut projelerinde standart hale getirilmelidir.
• Merkezi ve yerel yönetimler arasında afet yönetimi konusunda tam bir eşgüdüm sağlanmalıdır.
• Tarihi ve kültürel dokunun korunması, kentsel kimliğin sürdürülebilirliği için kritiktir.
• Altyapı yatırımları, aşırı hava olaylarına karşı dayanıklı olacak şekilde modernize edilmelidir.

Sektör temsilcileri ayrıca, Hatay'da başlatılan "dirençli buluşmaların" yerel paydaşların sürece katılımı açısından önemli bir model olduğunu vurguluyor. Afet sonrası toparlanmadan kalıcı dönüşüme uzanan bu yol haritası, sadece fiziksel bir inşa değil, aynı zamanda toplumsal bir iyileşme süreci olarak değerlendiriliyor.

Ekonomik ve Sosyal Yansımalar

Dirençli şehirler inşa etmenin ekonomik maliyeti yüksek olsa da, afet sonrası oluşabilecek yıkımın maliyeti çok daha büyüktür. Türkiye'nin bu alandaki yatırımları, inşaat sektöründe yeni teknolojilerin kullanımını teşvik ederken, aynı zamanda "yeşil ekonomi"ye geçişi de hızlandırıyor. Sosyal açıdan bakıldığında, güvenli konutlarda yaşama hakkı, vatandaşların devlete olan güvenini pekiştiren en temel unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

Bakan Kurum'un belirttiği üzere, "bugünün ihtiyaçlarını karşılayan, yarının risklerini hesaba katan" planlama anlayışı, toplumsal huzurun ve ekonomik istikrarın temelini oluşturuyor. Özellikle deprem bölgesindeki sosyal hayatın yeniden canlandırılması, bölge ekonomisinin tekrar ayağa kalkması için kritik bir öneme sahip. Ticari alanların, meydanların ve sosyal donatıların konutlarla eş zamanlı olarak inşa edilmesi, şehirlerin sadece uyku alanları değil, yaşayan merkezler olmasını sağlıyor.

Gelecek Projeksiyonları ve Beklentiler

Önümüzdeki süreçte Türkiye'nin hedefi, bu tecrübeyi uluslararası platformlarda daha geniş bir çerçevede paylaşmak ve iklim değişikliğiyle mücadele eden diğer ülkelere rehberlik etmektir. COP31'in sağladığı zemin, Türkiye'nin "iklim dostu şehirleşme" vizyonunu küresel bir standart haline getirme yolunda önemli bir fırsat sunuyor.

Resmi süreçte, afet riskine karşı dirençli şehirler oluşturulmasına yönelik yasal düzenlemelerin ve teşviklerin artırılması bekleniyor. Özellikle enerji verimliliği yüksek binaların yaygınlaştırılması, Türkiye'nin karbon nötr hedeflerine ulaşmasında kilit bir rol oynayacak. Risk yönetimi ve erken uyarı sistemlerinin, kentsel planlamanın ayrılmaz bir parçası haline getirilmesi, gelecek nesillere daha güvenli bir yaşam alanı bırakma hedefinin temelini oluşturuyor.

Sonuç olarak, Bakan Kurum'un da ifade ettiği gibi, "güvenli ve dirençli şehirler her toplumun hakkıdır." Türkiye, bu hakkı tesis etmek için attığı adımlarla, afet yönetimi ve kentsel dönüşüm konusunda dünya çapında bir referans noktası olma yolunda emin adımlarla ilerlemektedir.